أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

154

قانون ( فارسى )

زهار ، يا در درون مانند : معده و رحم رسيده دو حالت دارد . يا منشأ سم از خارج است به گونه‌اى كه بيمار احساس كند دردى همانند سوزش ناشى از نيش عقرب ، رتيلا ، زنبور بر عصب دارد ، دليل بر تأثير سم از خارج است . يا از داخل : كه بيمار احساس مىكند بخارى از تنش به سوى سر بالا مىرود ، چشمش به سياهى مىزند و بر زمين مىافتد . اگر منشأ صرع از كرم باشد ، دليلش ريزش آب دهان و ديدن كرم معده و كرم كدو است . تحريك‌كننده‌هاى صرع : هواى محيط زيست در بيمارى اثربخش است ، اگر محيط زيست عليه بيمار باشد ، بايد بيمار را به منطقه‌اى كه هوايش به نفع او است انتقال داد . گرماى زياد از تابش خورشيد يا از آتش ، سرما ، جماع به افراط ، بارانهاى متمادى ، بادهاى شمالى و جنوبى براى صرعى خوب نيستند . هواى مناطق شمالى و باد شمالى كه در تحليل نرفتن و راكد گذاشتن مواد مؤثرند و باد جنوبى و مناطق جنوبى كه اخلاط را به حركت درمىآورند و مغز را پر از خلط مىكنند و خلط را رقيق مىسازند و برمىانگيزانند براى صرعى مناسب نيستند . بيمارى صرع اكثرا در زمستان تحريك مىشود و همانند شمال و باد شمالى نامساعد هستند . فصل پاييز هم خوب نيست ، زيرا خلط فاسد بسيار است . صرع در مناطق شمالى كم است اما خطرناك و كشنده . زيرا اگر سبب صرع ، بسيار نيرومند نباشد پيدا نمىشود . بوى خوش و ناخوش محرك صرع است . همچنين حركات سريع ، نگاه كردن به حركات سريع و چرخشى و نگاه كردن از بلندى به پايين ، زياد ماندن در حمام ، حمام رفتن قبل از هضم طعام ، آب گرم بر سر پاشيدن ، نوشيدن چيزهايى كه خون تيرهء بخارانگيز توليد مىكنند مانند : شراب كهنه و تيره‌رنگ ، شراب تازه و تصفيه نشده و دردى نگرفته ، چيزهايى خسته‌كننده و آزاردهندهء مغز و به‌ويژه كرفس ، و هم‌چنين عدس كه خون را سودايى مىسازد ، مگر اينكه عدس با آب جو پوست‌كنده جوشيده شود . باقلى نيز محرك صرع است ، سير بد است كه سر را پر از بخار مىكند . پياز هم همين‌طور ، پياز علاوه بر توليد بخار رطوبتى تباه در گوهر دارد . شير ، شيرينيهاى قنادى ، طعام پر از چربى ، هر خوراكى كه غليظ ، بادآور ، قبضىزا و سرد باشد . هر چيز تندمزه با صرعى سازگار نيست و صرع را تحريك مىنمايد . قى همراه اسهال كه اخلاطبرانگيز است محرك صرع است . شكم‌پرى از خوراك هضم نشده ، سوء هاضمه ، شب بيدارى زياد از حد ، غم زياد ، خشم بسيار ، ترس زياد ، واكنشهاى نيرومند حسى كه از شنيدن صداهاى تند و بلند مانند صداى رعد ، دهل ، نعرهء شير ، صداهاى از قبيل آواى جرس ، صداى به هم ساييدن دندانها ، تماشاى روشنيهاى بسيار قوى مانند برق آسمان ، نگاه به قرص آفتاب دوختن ضرر دارد . در مجراى باد بسيار تند توفانى قرار گرفتن صرع را تحريك